Hesaplama hangi yöntemle yapılıyor?
Araç, yaralanmalı trafik kazalarında bilirkişi raporlarında yaygın olarak kullanılan yöntemi
sadeleştirerek uygular:
- Bakiye ömür. Kaza tarihindeki tam yaşa ve cinsiyete göre TRH-2010 yaşam
tablosundan kalan ömür bulunur.
- Aktif dönem. Kaza tarihinden (18 yaşından küçüklerde 18 yaşından) 60 yaşına
kadar olan süredir. Bu dönemde yıllık kayıp, beyan edilen net gelir üzerinden
hesaplanır.
- Pasif dönem. 60 yaşından bakiye ömrün sonuna kadar olan süredir. Bu dönemde
yıllık kayıp net asgari ücret üzerinden hesaplanır.
- Artış ve iskonto. Gelecek yıllardaki gelir artışı ile peşin ödeme iskontosu,
uygulamada yüzde onluk oranlarla birbirini götürecek şekilde kabul edildiği için ayrıca
uygulanmaz.
- Maluliyet ve kusur. Toplam kayıp maluliyet oranıyla çarpılır, ardından
zarar görenin kusuru oranında indirilir.
- Geçici iş göremezlik. Raporda belirtilen iyileşme süresi boyunca tam gelir
kaybı hesaplanır ve bu süre aktif dönemden düşülür.
- Mahsup. SGK’nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri ile daha önce yapılan
ödemeler sonuçtan düşülür.
Örnek hesap
Kaza tarihinde tam 30 yaşında olan, aylık 30.000 TL net geliri bulunan, %10 maluliyeti olan ve
kazada kusuru bulunmayan bir erkek için:
- Bakiye ömür (TRH-2010, 30 yaş, erkek): 44,45 yıl. Beklenen ömür sonu: 74,45 yaş
- Aktif dönem: 30 → 60 yaş = 30 yıl. Kayıp: 30.000 × 12 × 30 × %10 = 1.080.000 TL
- Pasif dönem: 60 → 74,45 yaş = 14,45 yıl. Bu dönem asgari ücret üzerinden hesaplanır.
Pasif dönem tutarı, girdiğiniz güncel net asgari ücrete göre bulunur ve aktif dönem kaybına eklenir.
Aynı kişi %25 kusurlu bulunsaydı, toplam tutarın dörtte biri düşülürdü.
Bu hesaba neler dahil değil?
- Manevi tazminat. Formülü yoktur, hâkimin takdirine bağlıdır.
- Tedavi, ulaşım ve bakıcı giderleri. Belgelendikçe ayrıca istenir; ağır
maluliyetlerde bakıcı gideri çoğu zaman en büyük kalemdir.
- Araç hasarı ve değer kaybı. Ekspertiz raporuyla ayrıca hesaplanır.
- Faiz. Başlangıç tarihi ve türü dosyaya göre değişir.
- Ölümlü kazalar. Destekten yoksun kalma tazminatı, desteğin paylaştırılmasına
dayanan farklı bir yöntemle hesaplanır.
Konuyu ayrıntılı olarak Trafik Kazası Tazminatı
Nasıl Hesaplanır? yazımızda ve
sigorta şirketi ödeme yapmazsa izlenecek
yol rehberimizde anlattık.
Trafik kazası tazminatı nasıl hesaplanır?
Yaralanmalı kazalarda maddi tazminatın temel kalemi sürekli iş göremezlik tazminatıdır. Zarar görenin kaza tarihindeki yaşına göre TRH-2010 tablosundan bakiye ömrü bulunur. 60 yaşına kadar olan aktif dönem için gerçek net gelir, 60 yaşından sonraki pasif dönem için net asgari ücret esas alınır. Bulunan yıllık kayıp maluliyet oranıyla çarpılır ve zarar görenin kusuru oranında indirilir.
TRH-2010 yaşam tablosu nedir?
TRH-2010, Türkiye’ye özgü ölüm istatistiklerine dayanarak hazırlanmış ve kadın ile erkek için ayrı bakiye ömür değerleri içeren yaşam tablosudur. Trafik kazası tazminat hesaplarında bilirkişilerin en sık kullandığı tablodur. Örneğin tabloya göre 30 yaşındaki bir erkeğin bakiye ömrü 44,45 yıl, aynı yaştaki bir kadının ise 49 yıldır.
Maluliyet oranı nasıl belirlenir?
Maluliyet (sürekli iş göremezlik) oranı, yetkili hastanelerin sağlık kurulu raporuyla veya Adli Tıp Kurumu raporuyla belirlenir. Hangi yönetmeliğe göre oran belirleneceği kaza tarihine göre farklılık gösterebilir; oran tazminatı doğrudan etkilediği için rapora itiraz hakkı önemlidir.
Kendi kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Evet. Zarar görenin kusuru tazminatı ortadan kaldırmaz; kusur oranında indirim yapılır. Örneğin yüzde 20 kusurlu bulunan kişinin tazminatından yüzde 20 düşülür. Kusur oranı genellikle kaza tespit tutanağı ve bilirkişi raporuyla belirlenir.
Sigorta şirketine dava açmadan önce başvurmak zorunlu mu?
Evet. Karayolları Trafik Kanunu uyarınca zorunlu trafik sigortası kapsamındaki talebin, dava açılmadan veya Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulmadan önce yazılı olarak sigorta şirketine iletilmesi gerekir. Şirket on beş gün içinde yanıt vermez veya talebi kısmen karşılarsa dava ya da tahkim yoluna gidilebilir. Sigorta şirketinin sorumluluğu, kaza tarihindeki poliçe limitiyle sınırlıdır.
Trafik kazası tazminatında zamanaşımı ne kadar?
Genel kural olarak zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıldır. Kaza aynı zamanda ceza kanununa göre bir suç oluşturuyorsa, ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır.
Manevi tazminat da hesaplanabilir mi?
Hayır. Manevi tazminatın bir formülü yoktur; hâkim, olayın ağırlığını, yaralanmanın niteliğini, tarafların kusurunu ve ekonomik durumunu birlikte değerlendirerek takdir eder. Bu nedenle araç yalnızca maddi tazminatı tahmin eder.
Girdiğim bilgiler saklanıyor mu?
Hayır. Hesaplama tamamen kendi tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz hiçbir bilgi sunucuya gönderilmez, kaydedilmez ve tarafımızca görülmez.